[Powrót] [Kapucyni]
siostra Elżbietanka - strój
    Są najliczniejszym żeńskim instytutem życia konsekrowanego w Polsce. Od założenia w połowie XIX w. służą Bogu opiekując się ubogimi, chorymi i starszymi. Są prekursorkami opieki nad chorymi w ich własnych domach.
Siostry Elżbietanki

Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety,
Congregatio Sororum a Sancta Elisabeth (CSSE).


Zgromadzenie zakonne, habitowe.

Charyzmat: życie według rad ewangelicznych i służba Bogu w osobach ubogich, chorych, starszych, zwłaszcza w ich własnych domach, zgodnie ze słowami: "Wszystko, co uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnieście uczynili" (Mt 25,40).
Hasło: "Przykazuję wam, abyście się wzajemnie miłowali" (J 15,17).
Siostry na misjach Data założenia: 27 września 1842 r., zatwierdzone przez Stolicę Apostolską 26 stycznia 1887 r.
Założycielki: Klara Wolff, Matylda Merkert, sługa Boża Maria Merkert, m. Franciszka Werner.
Polska sługa Boża: Maria Merkert.

Przełożona generalna: m. M. Margarita Wiśniewska,
Via Nomentana 140,
00162 Roma,
Włochy,
tel. (0-039 6) 86 32 06 23, fax 86 32 06 35.

Prowincje na terenie Polski:
- prowincja katowicka - ul. Warszawska 52/54,
40-008 Katowice,
tel. (0-32) 58 76 56, fax 106 87 59,
przełożona s. M. Awelina Elżbieta Brzezina;
prowincja nyska - ul. Sobieskiego 7,
48-300 Nysa,
tel. (0-77) 33 20 85; tel./fax 33 68 12,
przełożona s. M. Kornelia Brygida Grzesik;
prowincja poznańska - ul.Łąkowa l,
61-878 Poznań,
tel. (0-61) 852 46, 48, 852 50 60; fax 852 46 48
przełożona s. M. Seweryna Teresa Galińska;
prowincja toruńska - ul. Żeglarska 9,
87-100 Toruń,
tel. (0-56) 231 63
przełożona s. M. Józefa Barbara Szynkiewicz;
prowincja warszawska - ul. Rycerska 2,
- 00-254 Warszawa,
- tel. (0-22) 831 18 43,
- przełożona s. M. Gemma Krystyna Sasinowska;
prowincja wrocławska - ul.św.Wojciecha 1/3,
50-329 Wrocław,
tel. (0-71) 21 28 35,
przełożona s. M. Mieczysława Czesława Krawczyńska.

Domy formacyjne: - postulaty - dla prowincji nyskiej, ka towickiej, poznańskiej i wrocławskiej w domach prowincjalnych;
- dla prowincji toruńskiej - ul. Mikołaja z Ryńska 9/15,
- 86-300 Grudziądz,
- tel. (0-56) 234 96;

- dla prowincji warszawskiej -ul. Parkowa 41,
- 05-540 Zalesie Górne
- tel. (0-22) 756 53 81;

- nowicjaty-dla prowincji nyskiej, katowickiej i wrocławskiej wspólny w domu prowincjalnym prowincji wrocławskiej;

dla prowincji poznańskiej, toruńskiej i warszawskiej wspólny - ul. Wiosenna 4, 62-040 Puszczykowo,
tel. (0-61) 813 33 16.

Liczby: Polek 1345 (dane liczbowe dla wszystkich prowineji łącznie);

    w tym: z wykształceniem wyższym 65,
    wyższym niepełnym 141,
    średnim 403, v zawodowym 482,
    aktualnie studiujących na wyższych uczelniach 108;
    licencjat 1,
    magistrów 60;
    średnia wieku 56,5 lat;
    w nowicjacie 18;
na świecie jest 2055 elżbietanek.

Polki na misjach i za granicą: 101,
    w tym: Brazylia 8,
    Czechy 5,
    Izrael 15,
    Litwa 4,
    Niemcy 18,
    Norwegia 4,
    Rosja 6,
    Szwecja 9,
    Włochy 32.

Duchowość
Charyzmatem zgromadzenia jest życie według rad ewangelicznych i służba Bogu w osobach ubogich, chorych, starszych, zwłaszcza w ich własnych domach. Miłość miłosierna do chorych od samego początku istnienia zgromadzenia ma wymiar najpełniejszy, do poświęcenia własnego życia włącznie.
Zgromadzenie szczególnie czci Serce Jezusowe, źródło miłości pokornej, twórczej i dyspozycyjnej. Od Niego założycielki i kolejne pokolenia elżbietańskie uczą się całkowitego ukrycia w Bogu, miłości ofiarnej, aż do oddania życia.
We wspólnocie żywe jest nabożeństwo do Matki Bożej w tajemnicy Nawiedzenia, z której elżbietanki czerpią umocnienie wiary i zachętę do miłości służebnej. Zgodnie z zaleceniem założycielek święto Nawiedzenia NMP (31 maja) jest świętem zgromadzenia i dniem odnawiania ślubów zakonnych.

Na wzór św. Elżbiety Węgierskiej, która odznaczała się szczególną miłością ubogich, siostry pragną dawać świadectwo gotowości udzielania wszystkim tych darów, jakimi obdarzył je Bóg.
Siostry korzystają z sakramentów św., odbywają codzienne czytanie duchowne, zachowują skupienie i milczenie. Życie wspólnotowe prowadzą zgodnie z przyjętym porządkiem dnia.

Działalność
Elżbietanki służą ubogim, chorym, starszym, osamotnionym w ich własnych mieszkaniach oraz pielęgnują chorych w szpitalach. Opiekują się ludźmi w podeszłym wieku i dziećmi upośledzonymi oraz opóźnionymi w rozwoju w domach opieki i zakładach specjalnych. W przedszkolach i szkołach zgromadzenie zajmuje się wychowaniem ogólnym i religijnym dzieci i młodzieży, współpracuje także w religijnej formacji młodzieży i dorosłych.

Odpowiadając na aktualne potrzeby, siostry organizują kuchnie dla biednych i udostępniają pomieszczenia, w których mogą oni spożywać posiłki. Niosą pomoc ludziom bezdomnym, uchodźcom, chorym na raka, AIDS, narkomanom, matkom samotnie wychowującym dzieci i dzieciom z rodzin rozbitych. Elżbietanki towarzyszą też ludziom umierającym w szpitalach i hospicjach.
Z inicjatywy elżbietanek działa Wspólnota Apostolska św. Elżbiety, zrzeszająca prawie 200 świeckich katolików, którzy pragną przyczyniać się do rozszerzania Królestwa Bożego, przez udział w charyzmacie i posłannictwie Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety, ukazując swym życiem i działaniem miłosierną miłość Bożą.

Obecnie w Polsce elżbietanki pracują w kuriach w Opolu, Wrocławiu, Poznaniu, Gnieźnie, Gdańsku, Katowicach, Toruniu i Zielonej Górze, na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Opolskiego, w Domu Księży Profesorów Wyższego Seminarium Duchownego w Nysie, w "Caritas Diecezji Opolskiej", Domu Samotnej Matki w Opolu, Archiwum i Muzeum Archidiecezjalnym we Wrocławiu, Prymasowskim Wyższym Seminarium Duchownym w Gnieźnie, Domu Księży Zasłużonych im. ks. Jakuba Wujka w Wągrowcu, Wyższym Śląskim Seminarium Duchownym w Katowicach, "Caritas Diecezji Opolskiej", "Caritas Diecezji Gliwickiej" i w Sekretariacie Prymasa Polski.


Statystyka elżbietanek według pełnionych w Polsce funkcji przedstawia się następująco:
    pielęgniarek 174,
    laborantek analitycznych 13,
    techników rentgenowskich 7,
    stomatolog 1,
    asystent dentystyczny 1,
    pracownic charytatywnych 33,
    opiekunek dziecięcych 3,
    wychowawczyń 58,
    katechetek 159,
    organistek 13,
    zakrystianek 103,
    kancelistek 18,
    kucharek 16,
    krawcowych 10,
    hafciarka 1,
    pracownic socjalnych w domu 4,
    pracownic socjalnych w domach pomocy społecznej 14,
    dyrektorek domu opieki społecznej, ośrodka opiekuńczego, zakładów i przedszkoli 32,
    kierowniczka domu samotnej matki 1,
    pracownic biurowych 7.

Historia

Zgromadzenie Sióstr św. Elżbiety zostało założone 27 września 1842 r. w Nysie na ziemi śląskiej. Cztery mieszkanki tego miasta: Klara Wolff, Matylda i Maria Merkert oraz Franciszka Werner objęły ambulatoryjną opieką chorych w ich własnych mieszkaniach. Niezrozumienie idei młodych dziewcząt doprowadziło w 1849 r. do tymczasowej likwidacji dzieła. Walkę z trudnościami podjęła Maria Merkert. 19 listopada 1850 r. wraz z Franciszką Werner ponownie rozpoczęły bezpłatną pielęgnację chorych bez względu na status społeczny, wyznanie i płeć. Maria Merkert założyła Stowarzyszenie św. Elżbiety, które przekształciła potem w zgromadzenie zakonne, otrzymując dla niego w 1859 r. zatwierdzenie diecezjalne, a w 1871 r. dekret pochwalny papieża Piusa IX.
Na przestrzeni ponad 150 lat ok. 10 tys. elżbietanek służyło chorym, potrzebującym, dzieciom i ludziom starszym, pielęgnowało rannych żołnierzy w czasie kolejnych wojen w XIX i XX w. Niektóre siostry zostały wezwane do heroicznego oddania życia w czasie posługi, a w 1945 r. kilkanaście z nich zginęło śmiercią męczeńską w obronie wiary, czystości i ludzkiej godności. W 1954 r. ponad 370 sióstr św. Elżbiety wysiedlono do przymusowych obozów pracy w Gostyniu, Kobylinie i Dębowej Łące.

Obecnie zgromadzenie posiada liczne placówki w Polsce i za granicą: w Brazylii, Czechach, Danii, Izraelu, Niemczech, Norwegii, Rosji, Szwecji, Włoszech i na Litwie.

Założycielki
Klara Wolff urodziła się w 1805 r. w Prudniku na Śląsku. Była tercjarką III Zakonu św. Franciszka. W 1842 r. poświęciła się opuszczonym chorym. Po krótkim pobycie w nowicjacie w Pradze wyjechała do Bystrzycy Kłodzkiej, gdzie zmarła 4 stycznia 1853 r. wskutek wypadku w drodze do chorego.

Matylda Merkert urodziła się w 1813 r. w Nysie. Była członkinią Bractwa Grobu Chrystusowego. W 1842 r. poświęciła się opuszczonym chorym w Nysie. W 1846 r. podjęła opiekę nad chorymi w szpitalu i na terenie miasta Prudnik, gdzie wskutek zarażenia się tyfusem zmarła 8 maja 1846 r.

Sługa Boża Maria Merkert urodziła się 21 września 1817 r. w Nysie, w rodzinie mieszczańskiej. Po śmierci rodziców w 1842 r. wraz z siostrą Matyldą poświęciła się opuszczonym chorym w Nysie. 19 listopada 1850 r. rozpoczęła w Nysie organizowanie Stowarzyszenia św. Elżbiety dla pielęgnacji opuszczonych chorych. W 1859 r. uzyskała dla stowarzyszenia zatwierdzenie diecezjalne. W tymże roku została wybrana na jego pierwszą przełożoną generalną. Funkcję tę pełniła do chwili śmierci w opinii świętości 14 listopada 1872 r.
Po ekshumacji w 1964 r. jej doczesne szczątki spoczywają w krypcie pod kaplicą Trójcy Przenajświętszej w kościele św. Jakuba w Nysie.
19 lutego 1985 r. biskup opolski Alfons Nossol otworzył proces beatyfikacyjny sługi Bożej Marii Merkert; obecnie jest on na ukończeniu na szczeblu diecezjalnym.

Franciszka Werner urodziła się 3 grudnia 1817 r. w Nysie w rodzinie mieszczańskiej. W 1842 r. poświęciła się opuszczonym i chorym w Nysie. W latach 1857--1872 była przełożoną domu zakonnego we Wrocławiu. Od 1873 r. pełniła w Nysie funkcje przełożonej generalnej Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety. Zarządzała zgromadzeniem w trudnym okresie kulturkampfu. Zmarła w opinii świętości 14 grudnia 1885 r.

Opracowania: "Nasza Przeszłość", t. 55, 1981; E. Frankiewicz, Mańa Merkert. Założycielka i pierwsza przełożona generalna Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety 1817-1872, Wrocław 1982; E. Frankiewicz, Śląska Samarytanka, Opole 1983; W Urban, Sylwetki biograficzne inicjatorek i założycielek Zgromadzenia Sióstr Elżbieranek, Wrocław 1983; W Urban, Śladami założycielek sióstr elżbietanek, Wrocław 1983; Służebnica Boża Maria Merkert, myśli wybrane z pism. Świadectwa i wspomnienia, Nysa 1992.